Ölçek nasıl okunur?
1/100 ölçek, çizimdeki 1 santimetrenin gerçekte 100 santimetreye — yani 1 metreye — karşılık geldiği anlamına geliyor. 1/50 ölçekte ise çizimdeki 1 santimetre gerçekte 50 santimetre ediyor.
Örneğin 5 metrelik bir duvar 500 cm'dir: 1/50 ölçekte 500 ÷ 50 = 10 cm, 1/100 ölçekte 500 ÷ 100 = 5 cm çizilir. Bu uzunluklar, çıktı belirtilen ölçekte basıldığında geçerlidir.
1/50 ölçekte çizgisel boyutlar, 1/100'e göre iki katına çıkar. Aynı mekânın kâğıtta kapladığı alan ise dört katına çıkar; kâğıt boyutu buna göre seçilir.
Hangi ölçek ne zaman kullanılıyor?
Ölçek seçimi mekânın boyutlarına, çizimde gösterilecek ayrıntıya, kâğıt boyutuna ve başvurulan kurumun istediği formata bağlıdır. Her ruhsat dosyası için tek bir ölçek geçerli değildir.
Küçük mekânlarda ya da ayrıntının önem kazandığı durumlarda 1/50 tercih ediliyor. Çok büyük alanlarda ise 1/200 kullanılabiliyor.
Bazı kurumlar hangi ölçekte istediklerini açıkça yazıyor. Böyle bir talep varsa ona uymak gerekiyor; yoksa mekânın büyüklüğüne göre en okunaklı ölçek seçiliyor.
Ölçek doğruysa çizim de doğru mu?
Hayır, ikisi ayrı şey. Ölçek doğru olsa bile ölçüler yanlış alınmışsa çizim yanlıştır. Ölçek yalnızca çizimin küçültme oranını söyler.
Asıl belirleyici olan, ölçünün mekândan alınmış olması. Projeden okunan ölçülerle çizilen krokiler, mekânda sonradan yapılan bölmeler nedeniyle çoğu zaman gerçeği yansıtmıyor.
Çizimde ölçek nerede yazar?
Ölçek bilgisi genellikle çizimin altındaki antet bölümünde, imza ve kaşenin yanında yer alır. Ayrıca çizimin üzerinde ölçek çubuğu bulunması, çıktı küçültülüp büyütüldüğünde bile ölçünün anlaşılmasını sağlar.
Ölçek ile kâğıt boyutu birlikte düşünülür
Ölçek seçimi tek başına yapılmıyor; hangi kâğıda basılacağı da işin içinde. 1/50 ölçek daha fazla ayrıntı gösterir ama aynı mekân iki kat büyük çizileceği için daha büyük kâğıt ister.
Uygulamada şöyle ilerliyor: mekânın en uzun kenarını alıp, seçilen ölçekte kâğıda sığıp sığmadığına bakıyoruz. Sığmıyorsa ya ölçek küçültülüyor ya kâğıt büyütülüyor.
Çıktıyı sonradan küçültüp büyütmek ise ölçeği bozar. Bu yüzden çizimin üzerine ölçek çubuğu koyuyoruz: fotokopide boyut değişse bile çubuk da aynı oranda değiştiği için gerçek ölçü okunabilir kalıyor.
1/50, 1/100 ve 1/200 karşılaştırması
| Ölçek | Çizimdeki 1 cm | Ne zaman kullanılıyor |
|---|---|---|
| 1/50 | 50 santimetre | Küçük mekânlarda ve ayrıntının önem kazandığı durumlarda. 1/100'e göre iki kat büyük çizilir, daha fazla ayrıntı gösterebilir. |
| 1/100 | 1 metre | Kurumun istediği format, ayrıntı ve kâğıt boyutu uygun olduğunda kullanılabilir. |
| 1/200 | 2 metre | Çok büyük alanlarda kullanılabiliyor. |
Ölçek seçerken
- Kurum belirli bir ölçek istiyorsa tartışmasız ona uyulur.
- Orta büyüklükteki işyerlerinde 1/100 çoğu zaman en okunaklı sonucu verir.
- Küçük mekânlarda ya da ayrıntı gerektiğinde 1/50 tercih edilir.
- Çıktı boyutu değişecekse ölçek çubuğu bulunması işinizi kurtarır.
Bu konuda kararsız kaldığınız bir nokta varsa arayıp sorabilirsiniz. Hangi çizimin gerektiğini söylemek için ücret almıyoruz — yanlış çizim yaptırmanız bizim de işimize gelmiyor.