Kısa cevap: türüne bakın
“Engelli kapısı kaç cm olmalı?” sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü sağlık birimleri farklı yönetmeliklere bağlı. Muayenehane için sorun olmayan 90 cm'lik bir kapı, aynı binada poliklinik ruhsatı alınacaksa yetmiyor.
Sayfanın sonundaki tablo, en sık sorulan türler için kapı ve tuvalet şartlarını yan yana gösteriyor.
Poliklinik: hasta kapıları 110 cm
2025 Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği'nin poliklinik standartlarında (Ek-15/A) hasta kullanımına ait bütün kapıların en az 110 cm olması isteniyor. Merdiven ve sahanlık genişliği en az 1,20 m; girişte rampa varsa eğimi en çok %8.
Poliklinikte engellilerin de kullanabileceği bay ve bayan tuvaleti zorunlu.
Tıp merkezi: 110 cm oda kapısı, 90 cm engelli kabini
Tıp merkezinde (Ek-4) hasta kullanımındaki bütün oda kapıları pervaz içinden en az 110 cm. Tuvalet kabini kapıları en az 80 cm; engelli tuvalet kabininin kapısı en az 90 cm ve kabin içinde en az 150 cm'lik dönme alanı isteniyor.
“Pervaz içi” ifadesi önemli: ölçü kanat genişliği değil, kapı açıldığında kalan net geçiş boşluğu. Kasa ve kanat kalınlığı düşüldüğünde net geçiş kanat ölçüsünden birkaç santim kısa kalıyor.
Hekim muayenehanesi: yönetmelikte kapı ölçüsü yok
Yönetmeliğin muayenehane listesinde (Ek-15/B) de, denetimde kullanılan formda da kapı için bir santim yazılı değil. Yani mevcut kapıyı yalnızca “110 cm olmalı” diye genişletmeniz gerekmiyor.
Muayenehanede aranan tuvalet şartı ölçü değil düzen: beklemeden koridorla ulaşılan, acil çağrı düğmesi ve el yıkama yeri bulunan bir tuvalet. Kadın doğumda ultrasonografi ya da ürolojide ürodinami yapılıyorsa, muayene odasına yakın ve bekleme salonundan ayrı geçişle ulaşılan ikinci bir tuvalet de isteniyor.
İleride polikliniğe dönmeyi düşünüyorsanız kapıları baştan 110 cm açmak, sonradan kasa sökmekten ucuz.
Psikolog, diyetisyen, fizyoterapist birimi
Sağlık meslek mensuplarının açtığı birimlerde (Resmî Gazete, 29.03.2025) bekleme salonuyla bağlantılı, el yıkama bölümlü ve engelli kullanımına uygun bir tuvalet zorunlu. Tuvalet kapısının dışa açılması ya da sürgülü olması gerekiyor.
Küçük dairelerde bu birimlerde en çok takılan kalem oda değil, bu tuvalet. Yer bakarken önce ıslak hacme bakmak zaman kazandırıyor.
Diş polikliniği
Diş polikliniği kadınlar ve erkekler için birer tuvalet istiyor; en az biri engelli kullanımına uygun ve kapısı dışa açılır ya da sürgülü. Zemin katta olmayan bir poliklinik için tekerlekli sandalyenin girebildiği bir asansör şart; merdiven, sahanlık, rampa ve kapı genişliklerinin de tekerlekli sandalyeye uygun olması bekleniyor.
Planda kapı nasıl gösterilir?
Kapı sembolü tek başına yetmiyor; her kapı boşluğunun yanına net genişlik rakamla yazılıyor ve açılış yönü yayla gösteriliyor. İnceleyen görevli ölçüyü plandan okuyabilmeli. Sembollerin nasıl okunduğunu kroki sembolleri sayfasında anlattık.
Kapı genişletilecekse plan tadilattan sonraki ölçüyle çiziliyor. Taşıyıcı olmayan bölmede kasa değişimi basit; taşıyıcı duvara denk geliyorsa önce statik açıdan bakılması gerekiyor.
Kapı ve tuvalet şartları türe göre
| Kuruluş türü | Kapı | Tuvalet |
|---|---|---|
| Hekim muayenehanesi | Ölçü yok | Beklemeye koridorla bağlı, acil çağrılı, el yıkamalı |
| Poliklinik | Hasta kapıları en az 110 cm | Engellilerin de kullanabileceği bay ve bayan tuvaleti |
| Tıp merkezi | Oda kapıları pervaz içi en az 110 cm; tuvalet kabini 80 cm | Engelli kabini kapısı 90 cm, içinde 150 cm dönme alanı |
| Psikolog, diyetisyen, fizyoterapist | Ölçü yok | Engelliye uygun; kapı dışa açılır ya da sürgülü |
| Diş polikliniği | Tekerlekli sandalyeye uygun | Kadın-erkek ayrı; biri engelliye uygun, kapı dışa açılır ya da sürgülü |
Kapıyı genişletmeden önce
- Açacağınız yer muayenehane mi, poliklinik mi, tıp merkezi mi?
- Ölçüyü kanattan değil, kasa içindeki net boşluktan aldınız mı?
- Tuvalet kapısı dışa açılıyor ya da sürgülü mü?
- Genişletilecek duvar taşıyıcı mı?
Bu konuda kararsız kaldığınız bir nokta varsa arayıp sorabilirsiniz. Hangi çizimin gerektiğini söylemek için ücret almıyoruz — yanlış çizim yaptırmanız bizim de işimize gelmiyor.